Educadoras infantis en pé de guerra en España: Salarios dignos e baixada de ratios
Folga indefinida e mobilizacións estatais pola dignificación do primeiro ciclo de Infantil (0-3 anos)
Miles de educadoras infantís en toda España están a vivir unha folga de consecuencias históricas. O movemento, que comezou como unha chama en Madrid, prendeu nunha auténtica “revolución do 0-3” que saíu ás rúas para esixir o fin da precariedade nun sector esquecido . Tras semanas de paros e concentracións, a loita das profesionais do primeiro ciclo de Educación Infantil visibilizou unha realidade insostible: salarios de miseria, aulas masificadas e unha falta de respecto institucional que bota fóra a quen coida do máis valioso, a infancia.
Esta folga non é unha pelexa máis. É a constatación de que o sistema de educación infantil en España está roto e que son as mulleres, maioría esmagadora no sector, as que están a pagar o prezo máis alto .
Contexto: Por que estalan as educadoras?
O “gran olvidado” do sistema educativo
O primeiro ciclo de Educación Infantil (de 0 a 3 anos) foi durante décadas o patiño do sistema educativo. Aínda que España superou o obxectivo europeo de escolarización do 45% para 2030 (cunha taxa que rolda o 56%), esta alta demanda non foi acompañada dun refuerzo equivalente de recursos . Isto tradúcese en “tensións en ratios, persoal e servizos” que soportan a diario as profesionais .
As propias traballadoras definen a súa situación como unha “violencia institucional” derivada da sobrecarga e a falta de medios .
Un sector feminizado e precario
O 97,4% das educadoras son mulleres . Esta feminización está directamente relacionada coa precariedade. As reivindicacións principais son claras e veñen dunha longa historia de descontento:
-
Salarios dignos (máis aló do SMI): A diferenza salarial é escandalosa. Mentres que nas escolas de xestión pública directa as educadoras poden roldar os 1.700 euros mensuais (aínda insuficientes para a responsabilidade), nas de xestión indirecta ou privadas cobran o Salario Mínimo Interprofesional (SMI) .
-
As afectadas denuncian: “Non se pode vivir co SMI e a responsabilidade que sostemos nas nosas mans e a formación continuada que se nos esixe” .
-
A portavoz de Podemos na Asemblea de Madrid, Isa Serra, cualificou estes salarios de “absoluta miseria” .
-
-
Baixada de ratios e parella educativa: O actual decreto de mínimos estatal permite unha educadora para 8 bebés, 14 nenos de 1 a 2 anos e 20 nenos de 2 a 3 anos . As profesionais afirman que estas cifras imposibilitan unha atención de calidade.
-
A demanda: Reducir drasticamente estas cifras (propoñen 3, 5 e 6 nenos por educadora respectivamente) e instaurar a “parella educativa” fixa (dúas educadoras por aula) para poder atender á diversidade e establecer vínculos afectivos .
-
Unha manifestante resumiu o descontento en Telecinco: “Non nos podemos facer cargo de tantos nenos, non lles damos o que necesitan” .
-
A folga indefinida en Madrid: O epicentro da loita
A mecha acendeuse en Madrid. O pasado 7 de abril, a Plataforma Laboral de Escolas Infantís (PLEI) e o sindicato CGT convocaron unha folga indefinida nas escolas infantís da Comunidade de Madrid .
Unha “revolución” que naceu nas redes
O movemento colleu un pulso sorprendente. Nunha cuestión de días, as educadoras pasaron de ser un grupo marxinal nas redes sociais a superar os 11.000 seguidores en plataformas dixitais e agruparse en milleiros en grupos de WhatsApp . O lema “que comece a revolución do 0-3” foi un berro compartido .
Reivindicacións concretas
As esixencias da folga van máis aló do económico:
-
Equiparación laboral: Esixen que as educadoras de 0-3 sexan recoñecidas como “persoal docente” e non como “persoal laboral”, e equiparar os seus salarios cos do segundo ciclo (3-6 anos) .
-
Financiamento e infraestruturas: Denuncian que as escolas están “caendo a anacos”, con goteras, calefaccións rotas, patios en estado de abandono e instalacións que non cumpren os estándares mínimos .
-
Cobertura de baixas: A falta de persoal para substituír as baixas agrava a carga de traballo das que quedan .
Resposta das institucións
A Comunidade de Madrid mantén unha postura defensiva. Aínda que afirman que se incrementaron os módulos de financiamento un 9% e defenden a gratuidade das escolas, a Consellería de Educación impuxo servizos mínimos moi duros: unha educadora por 12 bebés, 18 nenos de 1-2 anos e 24 de 2-3 anos .
A plataforma PLEI critica que estes servizos mínimos, ao superar as ratios habituais, obrigan a moitas escolas a ter máis do 50% da plantilla traballando, dificultando o seguimento da folga. Desde o Goberno regional instan ao diálogo social para “mellorar o convenio colectivo”, pero as educadoras din que o tempo esgotouse .
A “Marea Verde” sae á rúa
A loita das educadoras contaxia toda a comunidade educativa. O pasado domingo 19 de abril, miles de persoas (profesores, familias e alumnos) encheron as rúas de Madrid desde Atocha ata Sol baixo o lema “Salvemos a educación pública” .
Aínda que a marcha foi multitudinaria e heteroxénea (desde infantil ata universidade), un dos puntos quentes do discurso foi o apoio explícito á folga das escolas infantís .
-
Denunciouse a “crecente privatización” e a “redución de persoal” administrativo.
-
Criticouse que Madrid sexa das comunidades con menor investimento por estudante .
-
A portavoz de Más Madrid, Manuela Bergerot, relacionou a folga coa riqueza da rexión: “Na comunidade máis rica de España os profesores cobran o SMI” .
Onde están as educadoras en Galicia?
Aínda que o foco mediático está posto en Madrid (onde a folga é indefinida e dura semanas), o movemento “en pé de guerra” é de ámbito estatal. En Galicia, aínda que non se rexistraron folgas xerais do mesmo calibre ata a data, as ratios e os salarios son un tema recorrente nas reclamacións sindicais do sector.
A Consellería de Educación galega xestiona unha rede mixta de escolas infantís (públicas e concertadas), e a presión para mellorar as condicións laborais é constante, aínda que con menos virulencia que na capital. Con todo, a onda reivindicativa que vén de Madrid pon en alerta ás traballadoras galegas, que sofren problemas similares de masificación nas aulas, especialmente nas franxas de 1-2 e 2-3 anos.
Conclusión: Un punto de inflexión
As educadoras infantís están a escribir un novo capítulo na historia laboral de España. O seu “pé de guerra” non é unha chicana sindical; é un berro de supervivencia para unha profesión que cría, educa e contén á infancia mentres malvive co salario mínimo .
A baixada de ratios e os salarios dignos deixaron de ser peticións internas para converterse nun clamor social. Mentres a “Marea Verde” segue a encher as rúas e a presión política aumenta, a pelota está no tellado das administracións. A “revolución do 0-3” só acaba de comezar e, como dixo a líder de Podemos Ione Belarra, “é así como se conquistan os dereitos” .