A BBC destapa en Uganda unha estafa cruel: ferían a cans para gravar vídeos e captar doazóns internacionais
Unha investigación encuberta de BBC Africa sacou á luz unha trama de maltrato animal e fraude que operaba con total impunidade en Uganda. Varios creadores de contido ferían deliberadamente a cans para gravar vídeos conmovedores, difundilos en TikTok e YouTube e así obter doazóns de persoas benintencionadas de Europa, Estados Unidos e Australia. O caso, revelado nun amplo reportaxe e no pódcast For the Love of Dogs, expón un sistema organizado que explotaba tanto a compaixón dos doantes como a falta de controis nas plataformas de recadación.
Unha posta en escena calculada: feridas provocadas e historias inventadas
Os vídeos mostraban animais con fracturas expostas, feridas profundas e sinais evidentes de abandono. Os responsables relataban supostos atropelos, agresións ou situacións de fame extrema, acompañando as imaxes con peticións urxentes de axuda económica para cubrir tratamentos veterinarios que, na maioría dos casos, non se realizaban ou estaban inflados de maneira fraudulenta.
O caso máis simbólico é o de Russet, un can cuxas imaxes circularon por múltiples contas. A BBC comprobou que:
- as feridas eran provocadas intencionadamente,
- os mesmos animais aparecían en vídeos de perfís distintos,
- as localizacións e os guións repetíanse,
- e os supostos donos actuaban seguindo un script deseñado para maximizar o impacto emocional.
Segundo cálculos da cadea británica, só na zona investigada poderían terse movido máis de 750.000 euros en doazóns.
Como funcionaba a rede: unha investigación encuberta que o destapou todo
O equipo da BBC infiltrouse facéndose pasar por persoas interesadas en “entrar no negocio”. O responsable dunha perreira en condicións deplorables —utilizada como escenario das gravacións— explicou con total naturalidade:
- como encadrar as imaxes para causar máis impacto,
- que historias inventar,
- como inflar os custos de comida ou tratamentos,
- e como aproveitar o descoñecemento dos doantes sobre os prezos reais en Uganda.
Nunha frase especialmente reveladora, chegou a afirmar:
“Non teñas compaixón. Hai que exprimir aos brancos”.
Tamén recoñeceu que o diñeiro recadado servía para mercar coches ou casas, non para coidar dos animais.
O destino tráxico de Russet
Tras a difusión dos vídeos, un grupo de doantes anónimos conseguiu rescatar a Russet. A veterinaria Isa Lutebemberwa operou as súas patas, inmobilizadas durante meses por fracturas non tratadas. A intervención foi tecnicamente correcta, pero o animal morreu poucos días despois, debilitado polo sufrimento prolongado.
A súa historia confirmou o que activistas locais sospeitaban desde había tempo: as lesións eran provocadas para aumentar o dramatismo dos vídeos.
Plataformas de doazón: un sistema sen controis que facilita o fraude
A estafa apoiábase en plataformas como GoFundMe ou PayPal, que permiten recadar grandes cantidades a partir de pequenas achegas individuais. A falta de verificación previa facilitou que os estafadores operasen durante anos sen apenas obstáculos.
Organizacións animalistas ugandesas, como a Uganda Society for the Protection of Animals, alertan de que a ausencia de comprobacións por parte dos doantes contribúe a perpetuar estas prácticas. O seu presidente, Bart Kakooza, foi contundente:
“Enviar diñeiro alimenta a crueldade. É como avivar as brasas”.
A resposta cidadá: a campaña “We won’t be scammed”
A británica Nicola Baird, que doara para axudar a Russet antes de descubrir o engano, converteuse nunha das voces máis activas contra estas redes. A súa campaña We won’t be scammed busca:
- identificar contas sospeitosas,
- alertar a potenciais doantes,
- e presionar ás plataformas para reforzar os controis.
Segundo recoñeceu un dos estafadores á BBC, estas iniciativas reduciron notablemente os seus ingresos.
Un problema global: emoción, pobreza e redes sociais
O caso revela unha combinación perigosa:
- imaxes emocionais que apelan á compaixón,
- estereotipos sobre África,
- falta de regulación nas plataformas dixitais,
- e ausencia de verificación por parte dos doantes.
A investigación da BBC podería marcar un punto de inflexión, ao expor publicamente un modus operandi replicable noutros países e con outros animais. Un recordatorio de que, na era das redes sociais, a solidariedade sen comprobación pode converterse, sen pretendelo, nunha ferramenta para alimentar a crueldade.