O Supremo determina que o abuso de temporalidade só pode derivar en fixez se se superou unha oposición previa
O Pleno da Sala do Social do Tribunal Supremo fixou un criterio clave sobre o abuso da temporalidade nas administracións públicas españolas. A nova doutrina establece que só poderán adquirir a condición de persoal fixo aquelas persoas que, antes de encadear contratos temporais, superasen un proceso selectivo para acceder a un posto indefinido, aínda que non obtivesen praza nese momento.
Isto significa que o abuso de contratos temporais por parte da Administración non implica automaticamente a fixez, salvo que concorran esas condicións previas.
Como se chegou a esta sentenza? Un conflito xurídico de anos
A cuestión da temporalidade no sector público leva máis dunha década xerando litixios, mobilizacións e contradicións xudiciais. Para entender a decisión do Supremo, cómpre revisar varios fitos:
1. Un problema estrutural na Administración
Durante anos, distintas administracións —estatais, autonómicas e locais— recorreron a contratos temporais sucesivos para cubrir postos estruturais. Isto provocou:
- Persoal con 10, 15 ou máis anos en situación temporal.
- Unha taxa de temporalidade moi superior á do sector privado.
- Denuncias por parte de sindicatos e traballadores.
2. A presión da Unión Europea
O Tribunal de Xustiza da UE advertiu en varias ocasións que España debía adoptar medidas eficaces contra o abuso da temporalidade no sector público. Porén, o TJUE non impuxo a fixez automática, senón que deixou aos Estados a elección das medidas correctoras.
3. A Lei 20/2021
En 2021 aprobouse a chamada Lei de redución da temporalidade no emprego público, que incluíu:
- Procesos de estabilización extraordinarios.
- A posibilidade de declarar indefinido non fixo ao persoal afectado polo abuso.
- Indemnizacións en determinados casos.
Pero a lei non resolvía completamente a cuestión da fixez como sanción, o que mantivo o debate aberto.
4. Sentenzas contraditorias en xulgados e tribunais superiores
Nos últimos anos, distintos tribunais autonómicos ditaron resolucións dispares:
- Algúns recoñecían a fixez como sanción ao abuso.
- Outros limitábanse a declarar a condición de indefinido non fixo.
- Outros optaban por indemnizacións.
Esta falta de uniformidade obrigou ao Supremo a fixar doutrina.
Que di exactamente o Supremo?
Segundo o criterio agora establecido polo Tribunal Supremo:
- A fixez só é posible se a persoa traballadora superou previamente unha oposición ou proceso selectivo válido para acceder a un posto fixo.
- Se non superou esa proba, aínda que exista abuso de temporalidade, non pode ser declarada fixa.
- Neses casos, a figura aplicable continúa sendo a de indefinido non fixo, con dereito a permanecer no posto ata que se cubra por oposición ou se amortice, e con indemnización se é cesado.
O Supremo entende que a fixez sen oposición vulneraría os principios constitucionais de igualdade, mérito e capacidade no acceso ao emprego público.
Por que esta sentenza é relevante?
A decisión afecta a milleiros de traballadores temporais da Administración que esperaban que o abuso de temporalidade puidese derivar directamente en fixez. A nova doutrina:
- Limita esa posibilidade a casos moi concretos.
- Reforza a idea de que a fixez require sempre un proceso selectivo previo.
- Aclara un panorama xurídico que levaba anos en conflito.
- Pode influír nos procesos de estabilización en marcha.
Que queda agora no aire?
A sentenza non pecha todos os debates. Seguen abertas cuestións como:
- ¿Debe España reformar de novo a normativa para cumprir plenamente coas esixencias europeas?
- ¿É suficiente a figura do indefinido non fixo como sanción ao abuso?
- ¿Que ocorrerá cos traballadores que levan décadas en temporalidade sen ter tido opción real de acceder a unha oposición?
- ¿Haberá novos pronunciamientos do TJUE que poidan modificar este criterio?
O que si queda claro é que o Supremo marca un antes e un despois na interpretación da temporalidade no sector público.