Os atrasos da Comisión Europea na restrición de substancias tóxicas provocan máis de 100.000 toneladas de contaminación química grave
Un informe publicado por European Environmental Bureau (EEB) e ClientEarth alerta de que os atrasos inxustificados da Comisión Europea na tramitación das restricións de numerosas substancias perigosas poderían ter xerado máis de 100.000 toneladas de contaminación química evitable. A cifra refírese só a 6 dos 22 expedientes incluídos na chamada Hoja de Ruta de Restricións, o plan lanzado pola UE en 2022 para acelerar a eliminación dos contaminantes máis perigosos.
Segundo o informe, parte desta contaminación podería ter chegado á cadea alimentaria, á auga potable e a produtos de uso cotián como plásticos, téxtiles, xoguetes, mobles ou materiais en contacto con alimentos.
🧪 Un plan ambicioso… bloqueado pola propia Comisión
A Hoja de Ruta de Restricións fora presentada como o maior plan da historia europea para retirar do mercado grupos completos de substancias tóxicas —como os PFAS, os retardantes de chama, os bisfenoles ou o PVC con aditivos perigosos— nun proceso máis rápido e transparente que o sistema actual, que elimina compostos un por un.
Porén, catro anos despois, o avance é mínimo. Como explica Carlos de Prada, responsable da iniciativa Hogar sin tóxicos, “as demoras inxustificadas e ilegais permiten que substancias que deberían estar xa prohibidas sigan presentes en produtos e no ambiente”.
⛔ Incumprimentos sistemáticos
O informe denuncia que:
- A Comisión non iniciou o proceso de restrición para moitas substancias incluídas no plan.
- Noutros casos, non finalizou os expedientes dentro do prazo legal.
- A normativa obriga a tramitar cada expediente en tres meses, pero a Comisión tardou de media dous anos, e nalgúns casos case catro, sen explicacións suficientes.
- 14 dos 22 expedientes están paralizados.
- Só 6 restricións chegaron a converterse en lei.
O máis grave, segundo o documento, é que “o principal obstáculo para a Hoja de Ruta foi a propia Comisión Europea”.
🌍 Consecuencias para a saúde e o ambiente
A responsable de políticas químicas de EEB, Christine Hermann, advirte de que a inacción da Comisión está contribuíndo á contaminación xeneralizada e ao dano para a saúde pública e os ecosistemas. Moitas destas substancias xa foron detectadas no organismo da poboación europea a través da biomonitorización humana.
⚖️ Acusacións de abuso de poder
ClientEarth acusa á Comisión de abuso de poder e de incumprir as súas obrigas legais. A avogada Hélène Duguy afirma que esta situación podería derivar en accións xudiciais: “A Comisión debe deixar de atrasar o problema e cumprir coa súa responsabilidade de protexer ás persoas e ao medio ambiente”.
🧩 Restricións insuficientes e exencións excesivas
Mesmo nos casos nos que a Comisión propuxo restricións, o alcance foi insuficiente. Exemplos:
- Só se restrinxiron algúns bisfenoles, deixando fóra outros igualmente perigosos.
- Nos retardantes de chama, apenas se abordou unha pequena parte das substancias problemáticas.
- Concedéronse exencións e longos períodos de transición, como no caso do PFHxA, un PFAS moi persistente.
- A restrición do PVC e os seus aditivos tóxicos, anunciada como prioritaria, nin sequera foi proposta formalmente.
🏭 Un contexto de desregulación crecente
O informe sitúa este bloqueo dentro dunha tendencia máis ampla de desregulación impulsada pola Comisión, en coordinación con determinados intereses industriais, que estaría debilitando a normativa europea sobre substancias perigosas e reducindo o peso da comunidade científica e das organizacións sociais.
A preocupación é especialmente alta no caso dos PFAS, un dos grupos de contaminantes máis problemáticos e persistentes.
🚫 Desprotección cidadá
Segundo Carlos de Prada, a política actual vai “xusto na dirección contraria” ao obxectivo de protexer a saúde e o ambiente. Lembra que a lexislación europea establece que o interese xeral debe prevalecer fronte a intereses económicos particulares.
Moitos grupos de substancias de alto risco —como bisfenoles, ftalatos ou PVC— apenas avanzaron no proceso regulatorio, e nalgúns casos nin sequera se iniciou a súa restrición, malia estar amplamente presentes no organismo da poboación europea.