🦠 Hantavirus – Actualización epidemiolóxica da OMS (6 de maio de 2026)
🔑 Puntos clave
- Os hantavirus son virus zoonóticos transmitidos principalmente por roedores, capaces de causar enfermidades graves no ser humano.
- O contaxio prodúcese polo contacto con ouriños, feces ou saliva de roedores infectados.
- As infeccións poden provocar cadros clínicos severos e mesmo morte.
- Nas Américas, os hantavirus poden causar a síndrome cardiopulmonar por hantavirus (HCPS), cunha letalidade que pode chegar ao 50%.
- O virus Andes, presente en Sudamérica, é o único hantavirus coñecido con transmisión limitada entre persoas.
- En Europa e Asia, os hantavirus causan a febre hemorráxica con síndrome renal (HFRS).
🧬 Visión xeral
Os hantavirus pertencen á familia Hantaviridae e infectan de forma natural diversas especies de roedores, nos que producen infeccións persistentes sen síntomas. O ser humano pode infectarse de maneira accidental, desenvolvendo enfermidades graves que varían segundo o tipo de virus e a rexión xeográfica.
- Nas Américas, a infección pode evolucionar cara á HCPS, un cadro de progresión rápida que afecta pulmóns e corazón.
- En Europa e Asia, os virus circulantes adoitan producir HFRS, que compromete principalmente os riles e o sistema vascular.
Non existe un tratamento antiviral específico nin vacina. A atención médica precoz, con monitorización estreita e soporte respiratorio, cardíaco e renal, mellora significativamente a supervivencia. A prevención baséase en reducir o contacto entre persoas e roedores.
🧪 Clasificación e distribución
Os hantavirus están asociados a especies concretas de roedores. A maioría dos virus identificados non causan enfermidade humana, pero varios teñen relevancia sanitaria:
- Américas → causan HCPS. O virus Andes destaca pola súa capacidade documentada de transmisión limitada entre persoas, especialmente en contactos estreitos.
- Europa e Asia → causan HFRS. Non se documentou transmisión interhumana nestas rexións.
🌍 Carga global da enfermidade
A infección por hantavirus é pouco frecuente pero potencialmente mortal.
- Letalidade estimada:
- Asia e Europa: <1–15%
- Américas: ata 50%
- Incidencia anual global: 10.000 a máis de 100.000 casos.
Distribución rexional:
- Asia Oriental (China, República de Corea): miles de casos anuais de HFRS, aínda que en descenso.
- Europa: varios milleiros de casos ao ano, sobre todo en zonas onde circula o virus Puumala.
- Américas: centos de casos anuais de HCPS.
- EE.UU.: menos de 1.000 casos acumulados.
- Arxentina, Brasil, Chile, Paraguai: pequenos números anuais pero con alta letalidade (20–40%).
🔄 Transmisión
A infección humana prodúcese principalmente por:
- Contacto con ouriños, feces ou saliva de roedores infectados.
- Inhalación de partículas contaminadas en espazos pechados.
- Mordeduras de roedores (menos frecuente).
Actividades de risco:
- Limpeza de espazos pechados ou mal ventilados.
- Traballos agrícolas e forestais.
- Permanecer en vivendas con infestación de roedores.
Transmisión entre persoas:
- Documentada só para o virus Andes, e de forma pouco común.
- Ocorre en contactos estreitos e prolongados, especialmente no inicio dos síntomas.
🩺 Síntomas e evolución clínica
O período de incubación adoita ser de 1 a 8 semanas. Os síntomas iniciais inclúen:
- Febre
- Cefalea
- Dores musculares
- Náuseas, vómitos ou dor abdominal
Segundo o tipo de virus:
- HCPS: progresión rápida a tose, dificultade respiratoria, acumulación de líquido nos pulmóns e shock.
- HFRS: pode evolucionar a hipotensión, trastornos hemorráxicos e fallo renal.
🔍 Diagnóstico
O diagnóstico temperán é complexo porque os síntomas iniciais son inespecíficos e semellan outras infeccións febrís ou respiratorias.
É esencial unha historia clínica detallada, incluíndo exposición a roedores, ocupación, contorno ambiental e viaxes.
Confirmación en laboratorio mediante:
- Seroloxía (IgM específica ou aumento de IgG).
- RT-PCR durante a fase aguda.
As mostras deben manipularse baixo máxima contención biolóxica e transportarse co sistema de tripla embalaxe.
🏥 Tratamento
Non existe tratamento antiviral específico nin vacina aprobada.
A atención baséase en:
- Monitorización clínica estreita
- Soporte respiratorio, cardíaco e renal
- Acceso precoz a coidados intensivos cando sexa necesario
🛡️ Prevención e control
A prevención céntrase en evitar o contacto con roedores:
- Manter limpos fogares e lugares de traballo
- Selar entradas en edificios
- Gardar alimentos en recipientes pechados
- Empregar métodos seguros de limpeza en zonas contaminadas
- Evitar varrer en seco; humedecer previamente
- Hixiene de mans rigorosa
En situacións de brote:
- Identificación temperá de casos
- Illamento
- Seguimento de contactos
- Medidas estándar de prevención de infeccións
🏥 Prevención en contornas sanitarias
O risco de transmisión en hospitais é moi baixo cando se aplican as medidas adecuadas.
Recoméndase:
- Precaucións estándar para todos os pacientes
- Precaucións baseadas na transmisión en casos sospeitosos ou confirmados
- Precaucións aéreas en procedementos xeradores de aerosois
- Illamento precoz e cumprimento estrito dos protocolos
🌐 Resposta da OMS
A OMS colabora cos países para fortalecer:
- Vixilancia epidemiolóxica
- Capacidade de laboratorio
- Comunicación de riscos e participación comunitaria
- Detección temperá e resposta a brotes
- Formación en manexo clínico e prevención de infeccións
A OMS promove un enfoque One Health, integrando saúde humana, fauna silvestre e ambiente, e actualiza as recomendacións segundo a evidencia dispoñible.