Dous tiroteos en escolas turcas en 48 horas deixan un regueiro de vítimas mortais e un país en estado de shock
O sueste de Turquía viviu esta semana dúas xornadas de horror que quedaron gravadas a lume na memoria colectiva do país. En menos de corenta e oito horas, dous ataques armados en centros educativos distintos —un deles especialmente sanguento— acabaron coa vida de polo menos nove persoas e deixaron máis dunha trintena de feridos, a maioría nenos de entre dez e once anos. O presidente Recep Tayyip Erdogan prometeu que “se renderán contas”, mentres a oposición denuncia que a violencia nas escolas se converteu xa nun “problema de seguridade estrutural” que o Estado non pode seguir ignorando.
Primeiro acto: martes 14 de abril en Şanlıurfa
A primeira alerta saltou na mañá do martes no distrito de Siverek, pertencente á provincia sueste de Şanlıurfa. Un exalumno de 18 anos, identificado como antigo estudante do propio centro —un instituto técnico de Anatolia—, irrompeu nas instalacións armado cunha escopeta de caza e comezou a disparar de xeito indiscriminado contra todo aquel que se cruzaba no seu camiño.
As escenas de pánico non se fixeron esperar. Testemuñas presenciais relataron como o atacante “correu directamente cara á escola e disparou a todo aquel que se lle cruzaba”, mentres os estudantes berraban e fuxían despavoridos. O balance deste primeiro ataque ascendeu a 16 persoas feridas: dez alumnos, catro profesores, un empregado do comedor e un axente de policía. Un dos docentes quedou en estado crítico.
O gobernador provincial, Hasan Sildak, explicou que a policía acurralou o atacante dentro do recinto escolar, pero o mozo “non se rendeu” e finalmente “disparouse a si mesmo coa mesma escopeta, morrendo no acto”. O agresor non tiña antecedentes penais e as autoridades descoñecían os motivos que o levaron a cometer o ataque, que cualificaron inicialmente como un “incidente illado”.
Segundo acto: mércores 15 de abril en Kahramanmaraş
Apenas vinte e catro horas despois, a traxedia mudouse á provincia veciña de Kahramanmaraş, situada a uns douscentos quilómetros de distancia. Sobre as 13:30 horas (hora local), un alumno de oitavo curso —de entre 13 e 14 anos— chegou á escola Ayser Çalik, no barrio residencial de Onikisubat, cunha mochila cargada cun arsenal que deixou atónitas ás autoridades: cinco armas de fogo e sete cargadores, todos eles propiedade do seu pai, un exaxente de policía retirado.
O menor entrou en dúas aulas onde se atopaban alumnos de quinto curso —nenos e nenas de 10 e 11 anos— e abriu fogo de forma aleatoria e continua, cambiando de cargador sen deixar de disparar. As imaxes verificadas pola axencia AFP mostran escenas desgarradoras: estudantes saltando polas fiestras do primeiro andar para fuxir dos disparos, mentres decenas de compañeiros corrían polo patio. Na gravación, de minuto e medio de duración, escóitanse polo menos quince detonacións.
O balance deste segundo ataque foi aínda máis devastador. Nas primeiras horas falábase de catro falecidos, pero a cifra non deixou de medrar conforme os feridos graves ían falecendo no hospital. O ministro do Interior, Mustafa Çiftçi, confirmou finalmente nove vítimas mortais: un profesor e oito alumnos de quinto curso. Outras trece persoas resultaron feridas, seis delas en estado crítico.
O agresor, identificado como Isa Aras Mersinli, faleceu durante o incidente. As autoridades aínda non determinaron se se suicidou ou se o disparo que acabou coa súa vida foi accidental en medio do caos. O seu pai, Ugur Mersinli, foi detido pola policía para ser interrogado sobre como o menor puido acceder a un arsenal de tal magnitude.
Un país que esperta a un pesadelo inesperado
A conmoción en Turquía é total, precisamente porque os tiroteos en escolas foron historicamente moi pouco frecuentes no país. Ata esta semana, o episodio máis grave rexistrado nos últimos anos ocorrera en maio de 2024, cando un exalumno asasinou o director dun instituto privado en Istambul cinco meses despois de ser expulsado.
Este contexto de “rareza” fai que a sucesión de dous ataques en días consecutivos resulte especialmente alarmante para a opinión pública turca. A pregunta que percorre o país é inevitable: trátase dunha macabra coincidencia ou dun efecto contaxio?
Varios medios locais e testemuñas apuntaron que o agresor de Kahramanmaraş “mostrara xa antes problemas psicolóxicos”, aínda que non se precisaron máis detalles nin se sabe se recibía algún tipo de atención especializada. O feito de que o menor fose fillo dun exaxente de policía e tivese acceso sen aparente dificultade a cinco armas de fogo introduce ademais un debate sobre a custodia e o control do armamento en fogares de corpos de seguridade.
Reaccións políticas: entre a promesa de responsabilidades e a esixencia de medidas
O presidente Recep Tayyip Erdogan compareceu ante o seu partido, o AKP, para lanzar unha mensaxe contundente: “Aqueles que resulten neglixentes ou culpables serán sen dúbida responsabilizados”. O mandatario tamén anunciou que, tras o primeiro ataque de Şanlıurfa, un sospeitoso fora detido e catro funcionarios suspendidos das súas funcións, ao tempo que o colexio afectado foi pechado durante catro días.
Pola súa banda, o ministro de Xustiza, Akin Gurlek, anunciou a apertura dunha investigación inmediata e ditou unha orde de prohibición de publicacións para preservar o segredo do sumario. Tanto o ministro do Interior como o de Educación desprazáronse ata Kahramanmaraş para seguir de preto as pescudas.
Con todo, a oposición non tardou en elevar o ton. O líder do principal partido da oposición, o CHP, Özgür Özel, afirmou que “xa non se pode explicar a violencia nas escolas como incidentes illados” e denunciou que a situación se converteu nunha “vulnerabilidade de seguridade crecente e profunda”. Özel reclamou un paquete urxente de medidas que inclúa o control estrito de accesos, o aumento de persoal de seguridade nos centros, o reforzo dos sistemas de videovixilancia e a presenza policial intensiva nas inmediacións dos colexios. “A seguridade das escolas está encomendada ao noso Estado. Xa non se pode desculpar ningunha neglixencia nin deficiencia”, sentenciou.
A sombra das armas nun país con lexislación estrita pero cun mercado negro desbordado
Turquía conta cunha lexislación de armas considerada estrita: esixe licenza, rexistro, comprobacións de antecedentes penais e de saúde mental, e establece penas severas para as infraccións. Porén, segundo estimacións dunha fundación local, no país circulan decenas de millóns de armas de fogo, a maioría de forma ilegal.
O caso do agresor de Kahramanmaraş ilustra outra dimensión do problema: o fácil acceso a armas reguladas pero deficientemente custodiadas no ámbito doméstico. O feito de que un menor de 14 anos puidese coller cinco armas e sete cargadores do seu propio fogar sen que ninguén o detectase abre un interrogante incómodo sobre a responsabilidade dos propietarios legais de armamento.
Un país que chora e busca respostas
Mentres as familias das vítimas velan os seus seres queridos e os feridos loitan por recuperarse nas unidades de coidados intensivos, Turquía enfróntase a unha crise que transcende o ámbito policial. As imaxes de nenos saltando por fiestras para salvar a vida e de pais chorando ás portas dos hospitais deron a volta ao mundo e colocaron o país ante un espello no que ninguén quería mirarse.
A investigación oficial deberá determinar se existiu algún tipo de conexión entre ambos os dous ataques, se o segundo agresor puido verse inspirado polo primeiro a través das redes sociais ou dos medios, e que fallos no sistema de prevención e detección de condutas de risco permitiron que estas traxedias se materializasen. O que xa é seguro é que a sociedade turca non volverá mirar igual o timbre de entrada dun colexio. A inocencia da infancia quedou esnaquizada en dúas xornadas que o país tardará moito tempo en esquecer.