04 de setembro de 2026 — A alcaldesa de A Coruña, Inés Rey, declarou hoxe que a subasta da Casa Cornide realizada no ano 1962 foi “ficticia e ilexítima”. Afirmou que este proceso estivo orquestrado pola ditadura para “dar apariencia de legalidade” a unha operación que, segundo ela, resultou nun “regalo dun ben público á familia do ditador”. Reidexou que a Casa Cornide “ten que volver ao público”. Estas declaracións producironse no marco dos trámites municipais para anular os acordos que permitiron que esa propiedade pasase ao patrimonio privado, co obxectivo de que regrese ao Concello.
Medidas municipais para anulárense os acordos plenarios de 1962
Hoxe mesmo Inés Rey detallou os pasos que o Concello dará:
- Desestimación das alegacións presentadas pola familia Franco —identificadas con Francisco Franco Martínez-Bordiú— contra o procedemento de revisión de oficio.
- Aprobación dos informes encargados ao profesor da Universidade da Coruña, Carlos Aymerich, os cales conclúen que os actos do ano 1962 teñen vicios de nulidade de pleno dereito.
- Anulación dos acordos plenarios do 3 de xullo de 1962 (que aprobou a enajenación mediante subasta) e do 2 de agosto de 1962 (que fixou a adxudicación ao comprador, Pedro Barrié de la Maza).
Estes textos municipais serán levados á sesión plenaria da próxima semana nun procedemento administrativo que, segundo o Goberno local, debe culminar coa reversión da propiedade ao dominio público.
Informes legais sostendo a ilexitimidade da poxa
O informe de Aymerich aporta varias conclusións clave:
- Non hai caducidade no procedemento de revisión de oficio, pois o Concello tivo acceso aos documentos de desafectación en 2024, polo que non se incumpriu o prazo para exercer a acción administrativa.
- Procedemento viciado pola agrupación previa da casa Cornide co terreo contiguo —xa antes da subasta, o obxecto do negocio era unha finca máis ampla que a inicialmente municipal.
- Simulación absoluta no negocio que fixo que Carmen Polo adquirise a propiedade; segundo Aymerich, non se adquiría legalmente senón mediante falsificación ou maquillaxe de trámites.
- Vicios de forma e procedemento durante a convocatoria da subasta —entre eles a falta de motivación da urxencia, incumprimento nos prazos de alegacións e defectos na convocatoria da adxudicación.
Contexto histórico e protección legal recente da Casa Cornide
Para comprender mellor o proceso, este é o contexto verificado previo:
- Ben de Interese Cultural (BIC): en 2023, o Concello conseguiu que a Casa Cornide fose declarada BIC, o que obriga a abrir as súas portas determinados días ao ano para uso público.
- Trámites anteriores: o Concello xa iniciara antes do 2026 os procedementos de revisión de oficio e a recollida de informes para demostrar a ilexitimidade do proceso de transferencia de 1962.
- Historia da subasta de 1962: o 3 de xullo dese ano aprobouse a subasta para enajenar o inmoble; o 2 de agosto adxudicouse a Pedro Barrié de la Maza, quen catro días despois o vendeu a Carmen Polo, esposa de Francisco Franco.
- Reaccións legais da familia Franco: Francisco Franco Martínez-Bordiú presentou alegacións alegando caducidade do expediente, usucapión e falta de interese xeral, todas desestimadas polos informes técnicos.
Reaccións políticas e sociais en A Coruña tras as declaracións de Inés Rey
Estas son as respostas que se documentaron hoxe:
- Goberno municipal: Inés Rey reitera que se “están dando pasos” firmes para transformar o que cualifica de “regalo” nun procedemento de recuperación do ben público.
- Familia Franco: as alegacións presentadas por Francisco Franco Martínez-Bordiú foron desestimadas polo Concello baseándose no informe de Aymerich, pero non hai declaracións novas documentadas hoxe por parte da familia que rectifiquen ou opoñan os feitos.
- Sociedade civil e memoria histórica: grupos que defenden a recuperación do patrimonio criticaron durante meses a subasta de 1962 como un símbolo da apropiación polo réxime franquista. A declaración de hoxe, segundo estes colectivos, supón un avance cara á “restauración da xustiza histórica”. Non se rexistrou hoxe unha protesta pública específica con novas accións.
Ademais, o informe de 2026 recalca que a desafectación do inmoble foi coñecida polo Concello no 2024, sinalando que durante estes anos —entre trámites legais e administrativos— non se renunciou á reclamación do dereito público sobre a propiedade.
Agora mesmo, o Concello de A Coruña prepara a sesión plenaria da semana que vén para aprobar definitivamente a nulidade dos acordos de 1962, desestimar as apelacións da familia Franco e remitir todo o expediente ao Consello Consultivo de Galicia para validación legal como paso previo a posibles actuacións xudiciais. Este artigo se basea en información de fuentes públicas dispoñibles ao momento de súa publicación.