Mariano Barbacid: de candidato ao Nobel á retirada do seu estudo por non declarar intereses. Do éxito global á retractación: que pasou realmente?
O traballo liderado por Mariano Barbacid no Centro Nacional de Investigaciones Oncológicas (CNIO) fora presentado como un avance histórico: unha triple terapia capaz de eliminar o adenocarcinoma ductal de páncreas en ratos, un dos tumores máis agresivos e con peor prognóstico. A investigación, publicada o 2 de decembro de 2025 en Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS), xerou unha enorme expectación internacional.
Porén, a Academia Nacional de Ciencias dos Estados Unidos decidiu retirar o artigo ao detectar un “relevante conflito de intereses non declarado”: Barbacid e dúas coautoras, Vasiliki Liaki e Carmen Guerra, tiñan participación financeira en Vega Oncotargets, unha empresa creada para desenvolver precisamente a terapia descrita no estudo. Ese vínculo non foi comunicado no proceso editorial, incumprindo as normas da revista.
⚠️ A retirada non cuestiona os resultados, pero si a transparencia
Segundo PNAS, a decisión non se debe a fallos científicos, senón ao incumprimento das regras de transparencia:
- Os membros da Academia con intereses financeiros deben enviar os seus traballos como “presentación directa”, un procedemento especial que evita vantaxes competitivas.
- O artigo foi tramitado como contribución estándar, sen declarar o conflito.
A revista subliñou que “o valor da investigación non está en dúbida”, pero que as normas deben cumprirse estritamente.
🗣️ A versión de Barbacid: un “defecto de forma”
Barbacid respondeu cun comunicado no que afirma que a omisión foi un erro administrativo sen mala fe, e que a retractación é simplemente o procedemento interno esixido pola Academia para corrixir a falta. Tamén confirmou que o artigo xa foi reenviado seguindo o procedemento adecuado e espera que sexa republicado en breve.
🧩 Unha caída simbólica: do Nobel ao escrutinio público
Nos últimos anos, Barbacid fora mencionado en múltiples ocasións como posible candidato ao Nobel de Medicina polo seu papel na identificación do xene RAS e polos seus avances en oncoloxía molecular. A retirada dun estudo tan mediático supón un golpe reputacional evidente, aínda que non invalida o seu traballo científico nin o avance experimental acadado.
📌 Conclusión
O caso Barbacid é un recordatorio de que a ciencia non só require resultados sólidos, senón tamén transparencia absoluta. A investigación segue sendo prometedora, pero a falta de declaración de intereses provocou unha das retractacións máis comentadas dos últimos anos.