11 setembro 2026 – Na sesión plenaria celebrada este xoves 10 de setembro do Concello da Coruña, coa unanimidade dos grupos PSOE, BNG e PP, acordouse anular os acordos plenarios de 3 de xullo de 1962 e 2 de agosto de 1962 que permitiron que a Casa Cornide pasase a ser propiedade da familia Franco. Esta decisión supón un paso administrativo significativo no proceso para recuperar o inmoble para o patrimonio público municipal.
Procedemento de revisión de oficio avalado por informe da UDC
Na sesión plenaria de hoxe, aprobouse a revisión de oficio dos acordos municipais de 1962 que posibilitaron:
- Subasta do 3 de xullo de 1962 para transferir a Casa Cornide mediante poxa a Pedro Barrié de la Maza.
- Adxudicación definitiva do 2 de agosto de 1962 que lle outorgou a propiedade a Barrié de la Maza, quen catro días despois a vendeu a Carmen Polo, esposa de Francisco Franco.
Segundo o concelleiro de Cultura, Turismo e Memoria Histórica, Gonzalo Castro, os informes promovidos pola Universidade da Coruña (UDC) detectan “múltiples irregularidades e infraccións legais” no proceso orquestrado hai 64 anos, entre elas modificacións substanciais dos prazos, omisión de alegacións e falta de motivación.
Protección patrimonial existente e implicación da declaración BIC
En 2023, o inmoble foi declarado Ben de Interese Cultural (BIC) polo Goberno local da Coruña, coas obrigas legais que iso supón: entre elas, abrir a Casa Cornide ao público en determinados días do ano.
Este recoñecemento patrimonial reforzou a capacidade xurídica do Concello para emprender accións legais que permitan recuperar a titularidade pública do edificio.
Alcance xurídico e pasos seguintes tras a anulación plenaria
- Unanimidade política: os tres grupos municipais (PSOE, PP, BNG) respaldaron a anulación dos acordos sin excepción, facendo fincapé en que era un asunto de interese público e xustiza histórica.
- Remisión ao Consello Consultivo de Galicia: para que avalíe a legalidade dos acordos anulados e determine se poden considerarse nulos os procedementos municipais.
- Acción civil necesaria: mesmo que a anulación plenaria borre administrativamente os actos de 1962, será preciso acudir á vía xudicial para que o edificio sexa formalmente reintegrado ao patrimonio público.
Irrupción histórica na Coruña pola restitución pública
Segundo os informes da UDC, a operación de 1962 estivo deseñada con “poxa ficticia”, coa participación activa de Pedro Barrié de la Maza, quen adquiriu a Casa Cornide por 305.000 pesetas, valor simbólico daquela, e catro días despois vendéulla a Carmen Polo por 25.000 pesetas.
O acordo plenario do 10 de setembro tamén desestimou as alegacións presentadas polos herdeiros da familia Franco, entre elas a petición de caducidade do expediente, argumentando que o interese xeral permite superar prazos administrativos cando están en xogo cuestións de memoria histórica.
Na actualidade, a Casa Cornide permanece en propiedade da familia Franco, pero a decisión plenaria de onte do Concello da Coruña supón un cambio administrativo relevante. Declaran nulos os actos municipais de 1962, definen a operación como “o agasallo dun ben público” e inician formalmente o camiño xurídico que poderá levar á recuperación eterna da propiedade, tras o aval do Consello Consultivo e posibles sentenzas civís. Este artigo se basa en información de fontes públicas dispoñibles ao momento da súa publicación.