Veciños solicitan medidas cautelares para desaloxar ao home que vive semidesnudo en Cervantes
A responsable é a Asociación Cultural San Martiño Pinario, que pide o apoio de todos os santiagueses a través de redes sociais.
Unha situación límite no corazón de Compostela
A Praza de Cervantes, un dos espazos máis emblemáticos de Santiago de Compostela, converteuse no escenario dunha situación que xa dura demasiado tempo. Un home vive alí en estado semidesnudo, exposto ás inclemencias do tempo e á mirada dos milleiros de peregrinos e turistas que a diario pasan polo lugar. Os veciños da zona, cansos de presenciar esta realidade sen que as administracións tomen cartas no asunto, decidiron solicitar medidas cautelares para forzar o seu desaloxo.
A Asociación Cultural San Martiño Pinario é a entidade que está a canalizar esta petición. A través das redes sociais, fixeron un chamamento público para conseguir o respaldo de todos os santiagueses, conscientes de que soamente cunha presión social organizada se poderá conseguir que as institucións reaccionen.
Pero detrás desta demanda de desaloxo subxace un problema moito máis fondo e preocupante: a falta de recursos e de investimento en saúde mental.
O home semidesnudo como síntoma dun fracaso colectivo
Antes de falar de desaloxo, habería que preguntarse como é posible que unha persoa en situación de vulnerabilidade extrema leve tanto tempo abandonada á súa sorte no centro dunha cidade como Santiago. A presenza deste home na Praza de Cervantes non é un feito illado nin casual. É o síntoma evidente dun sistema que falla repetidamente á hora de protexer ás persoas con trastornos de saúde mental non diagnosticados ou mal tratados.
A sociedade galega, e a española en xeral, leva décadas infrainvestindo en saúde mental. As listas de espera nos servizos de psiquiatría son interminables. Os recursos comunitarios son escasos. As prazas en centros de día ou en fogares supervisados son insuficientes para atender a demanda real. E os equipos de rúa, aqueles profesionais que deberían detectar e acompañar a estas persoas no seu propio entorno, están desbordados ou directamente inexistentes en moitos concellos.
Desaloxar non é a solución, é un parche
É comprensible que os veciños estean cansos. Ningunha persoa debería vivir na rúa, e moito menos nas condicións nas que se atopa este home. Pero o desaloxo, sen unha alternativa real, só trasladaría o problema a outro lugar. Se se marcha da Praza de Cervantes, irá a outra rúa. E se o botan desa outra rúa, acabará durmindo nun caixeiro automático ou nun portal. O círculo non se rompe con desaloxos; rómpese con recursos.
O que este home necesita non é unha medida cautelar de desaloxo, senón unha avaliación psiquiátrica, un diagnóstico, un tratamento e un acompañamento social. Necesita un teito onde durmir, si, pero tamén precisa de persoas que lle axuden a recuperar a súa dignidade e, na medida do posible, a súa autonomía.
A importancia de investir en saúde mental
Este caso debera servir para abrir un debate urxente e necesario. Cantas persoas máis teñen que acabar vivindo na rúa semidesnudas para que as administracións entendan que a saúde mental non pode seguir sendo a grande esquecida dos orzamentos públicos?
Investir en saúde mental é investir en equipos de rúa que detecten casos como este antes de que cheguen a un estado tan extremo. É investir en prazas de acollida para persoas sen fogar con trastornos asociados. É investir en centros de día con persoal especializado. É investir en formación para as forzas de seguridade e para os servizos sociais, para que saiban como abordar estas situacións con sensibilidade e criterio.
Mentres non se faga ese investimento, seguiremos vendo casos como o do home da Praza de Cervantes. E seguiremos falando de desaloxos en lugar de falar de dereitos, de dignidade e de saúde mental.
Un chamamento á responsabilidade colectiva
A Asociación Cultural San Martiño Pinario fixo ben en pedir o apoio dos santiagueses. Pero ese apoio non debera limitarse a solicitar un desaloxo. Os cidadáns tamén poden esixirlles aos seus representantes públicos que destinen máis recursos á saúde mental. Poden apoiar ás entidades sociais que traballan no día a día con persoas sen fogar. Poden implicarse como voluntarios. Poden, en definitiva, contribuír a construír unha cidade máis xusta e máis humana.
O home da Praza de Cervantes non é un problema. É unha persoa. E como tal, merece unha solución digna. Non un desaloxo.